Angola 70ies (archief)

NIEUWE LAGEN VAN MELANCHOLIE
Div. artiesten
Angola – as 100 grandes músicas dos anos 60 e 70
(Difference Music/Som Livre/Bang!)

Frederic Galliano presents Kuduro Sound System
(Frikyiwa/Munich)

Jaïr Tchong, Het Parool 7 augustus 2007
[fotobijschrift: Elias diá Kimuezo, “koning van de Angolese pop”, © Difference Music]
Slavernij is typisch een historische abstractie die pas werkelijk tot je doordringt als je een blik op de
kille cijfers werpt. Tussen 1500 en 1850 werden door Europese schepen naar schatting twaalf
miljoen Afrikanen over de Atlantische oceaan naar de Nieuwe Wereld getransporteerd (een half
miljoen hiervan door handelslustige Nederlanders). Zo kon in subsahara Afrika de Angolese stad
Luanda uitgroeien tot de grootste overslaghaven voor menselijke waar, waarvan veruit het grootste
deel in Brazilië terecht kwam.
Dit verklaart waarom de Angolese en Braziliaanse muziek zo intiem met elkaar verbonden zijn.
Onlangs verscheen een monumentale verzameldoos die deze cultuurhistorische verwantschap
bewijst: vier cd’s plus boekwerk, in totaal honderd nummers uit de gouden tijd van de Angolese
pop. In de jaren zestig en zeventig was de Angolese economie nog kerngezond, dus het nachtleven
floreerde mee. Dat swingende elan hoor je terug in dit tableau de la troupe van geheel vergeten, dan
wel in de Angolese burgeroorlog omgekomen helden.
Begin jaren zestig namen zoveel Angolese musici in Lissabon op dat de Portugese
platenmaatschappij Valentim de Carvalho besloot om op lokatie een opnamestudio te beginnen.
Door de onafhankelijkheids- en burgeroorlog moest dit bedrijf zijn werk staken en werd het netto
bedrijfsresultaat naar Lissabon verscheept. Suzy Lorena, van Angolese origine, stelde uit dit archief
dit verzamelalbum samen. Lorena: “De moederbanden hebben geluk gehad: ze werden opgeslagen
in een warenhuis wat later toevallig de lokatie voor de Nationale Radio van Portugal zou worden. In
Portugal begint men deze muziek nu pas te waarderen. Dit project kun je zien als een compres voor
de diepe wonden die de koloniale tijd en de oorlog heeft geslagen in de Angolese cultuur.”
De verrassingen op deze box zijn ontelbaar en zetten samen alles wat je denkt te weten over
Afrikaanse en Latijns-Amerikaanse muziek op zijn kop. Liefhebbers van westerse sixtiespop zullen
daarbij versteld staan van de parelende, vintage klank van de elektrische gitaar in Angola. Ook
blijkt er zoiets als Angolese merengue en zelfs fado te bestaan. Van opruiende, big bandachtige
muziek met een onmiskenbaar Congolese invloed, tot uitermate weemoedige, boleroachtige muziek
– Angola biedt een mer à boire van ontdekkingen. Zo boort Santos Júnior (cd 4, nummer 4), wie
kent hem niet, met het nummer Maria Rita nieuwe en voorheen onvermoede lagen in het menselijke
vermogen tot melancholie aan.
Tegenwoordig danst men op kuduro, in Angola én in de hippere nachtclubs van Portugal. Frederic
Galliano, een Franse producer-muzikant met een fijne neus voor eigentijdse Afrikaanse muziek,
bracht onlangs een kuduroalbum uit: minimalistische, rauwe, maar buitengewoon aanstekelijke
ghettomuziek. Lorena: “Kuduro ontstond vanaf 1995. Rappers in Angola voelden zich niet
comfortabel met de Engelse taal en de ritmes van Amerikaanse hiphop. Aanvankelijk was kuduro
underground, zoals baile funk (ghettomuziek) in Brazilië begon. Maar inmiddels is kuduro, net als
baile funk, mainstream geworden: de bekendste kudurogoep Buraka Som Sistema gaf onlangs
tijdens het Britse popfestival Glastonbury een concert.”