de belofte van frictieloze perfectie

Drie observaties van deze week:

Van een mede aanvrager voor structurele subsidies bij de Vlaamse overheid hoorde ik dat zij weliswaar het hele dossier zelf schreef, maar het vervolgens door Pangram trok (waarmee men kan analyseren of, of hoeveel van een tekst door ai werd gegenereerd) en haar menselijke, organische tekst volgens Pangram voor 81 procent door ai gegenereerd zou zijn. Heel benieuwd welke rol ai gaat spelen in de komende selectieronde voor structurele Vlaamse subsidies ..

Na de supermarktkoelcellen was gister Microsoft down (geeft niet, kan ons allemaal wel gebeuren en wel lekker rustig, zo’n Outlookloze dag). Wat ik me wel hierbij afvraag: hoeveel maanden nog voordat een terroristische groepering middels ai een nucleaire oorlog prompt tussen kernmogendheden? Of een centrale bank en wat ziekenhuizen platlegt? Faites-vos jeux!

Tenslotte woonde ik een door European Jazz Network georganiseerd webinar bij rondom ai en de culturele sector, meer specifiek wat het voor concertzalen kan doen. Dat bleek onthutsend veel: eigenlijk alle procedures, kennis en bedrijfsflow kan inmiddels in een ai-pakket worden gestopt. Na een uur het aangehoord te hebben zag ik een beeld voor me van een puisterig jochie dat ergens op een zolderkamer in de grootstad met zo’n ai-pakket de complete werking van een zaal zoals Ha of AB zit te manifesteren vanachter zijn computer.

Afgezien de evidente, uit te tekenen gevaren die ongecontroleerde ai-technologie bevat heb ik ook een fundamenteler bezwaar tegen alles wat naar ai riekt. Dat is de belofte van frictieloze perfectie die ai doet. Een toekomst van glimmend, bacterievrij, steriel staal. Ik denk dan toch direct aan de mooiste film ooit, Kubrick’s 2001: a space odyssey (1968), meer in het bijzonder: ‘I’m sorry Dave, I’m afraid I can’t do that’.

Tenslotte: afgelopen september hoorde ik bij de opening van het Nederlandse culturele seizoen in Paradiso Payal Arora spreken, hoogleraar Inclusieve AI-Culturen en oprichter van het Inclusive AI LAB aan de Universiteit Utrecht. Ik vond haar bijdrage erg interessant, ik parafraseer: het hele publieke debat over ai wordt in het westen gedomineerd door priviliged white men, die bovendien allemaal dezelfde antiek-dichotome vorm postuleren. Alsof er maar twee opties zijn voor de toekomst: een inktzwarte, Matrix-gelijke hel of juist een rozevingerige dageraad vol Hemels Manna en eeuwig durend geluk.

Arora ziet juist in Afrika en India jonge mensen met ai spelen, zonder al die theoretische doom and bliss. Huizinga’s homo ludens, de spelende mens. Arora schat daar een wat meer nuchtere werkelijkheid in die ons wellicht tot inspiratie mag zijn.

Overigens denk ik zelf dat mocht het leven op dit rondtollend stuk ruimte-afval door wat slechtgezinde tech-nazi’s en ontsporende, hallucinerende ai-technologie tot een logische conclusie komen en de planeet daarna toch vooral door kakkerlakken zal worden bevolkt (zoals bekend overleven die een kernoorlog) dat welbeschouwd niet heel erg zou zijn.

Ik hoop alleen dat ergens de muziek van JS Bach, Ali Farka Toure, Toumani Diabate, PJ Harvey, Joni Mitchell en Eric Dolphy zal blijven doorklinken.

Maarten van Roozendaal, Moe (van: Nacht, 1995).