tech talk: people vs. profit?

@ClassicalNEXT woonde ik net een interessant panel over technologische vernieuwing en klassieke muziek bij. Sarah Willis (UK/Duitsland), hoorniste bij het Berliner Philharmoniker, James Davis (UK), voorheen Tate Gallery, nu werkend voor het Google Cultural Institute, en Luke Ritchie (UK), verantwoordelijke voor het ‘tech department’ van Philharmonia Orchestra, lieten hun best practices horen. Gespreksleider was Jessica Lustig (USA), die zelf vertelde over haar onderzoek naar het gebruik van Youtube Symphony Orchestra. Indrukwekkende cijfers wist Lustig te presenteren, waarbij me vooral opviel dat die aanname dat youngsters geen concentratie meer kunnen opbrengen ook door Lustig werd gelogenstraft.

 

Dit was nu een goede sessie: zonder het wezenloze futurisme dat dergelijke presentaties ook wel eens kan kenmerken, werden hier simpelweg wat goede voorbeelden genoemd hoe je jezelf als orkest of zaal kan vernieuwen met behulp van technologie, en met behoud van artistieke inhoud.

Ik moet toegeven nog nooit van Google Cultural Institute gehoord te hebben. Het is naast een ruimgefinancierd instituut nu ook een applicatie, waarmee in 24 talen via verschillende beleidslijnen en thema’s (zoals beeldende kunst, erfgoed en uitvoerende kunsten) het wereldcultureel erfgoed digitaal wordt ontsloten voor de permanent on line generatie. De voorbeelden van Davis zagen er spectaculair uit, en uiteindelijk kwam hij ook uit bij hun nieuwe tak Performing Arts. Waarbij hij zelf de eerste was om toe te geven dat er een element in de uitvoerende kunsten zit wat een ‘vergoogleïficatie’ lastig maakt, namelijk: beleving in de tijd. Natuurlijk kun je als een bezetene wereldwijd klassieke schilderijen high-res inscannen en antieke tempels met streetview registreren, zoals Google doet. Maar een opera, zelfs wanneer je die multi-camera en onder een kundig regisseursoog registreert is toch niet hetzelfde wanneer die in Googleresultaten verschijnt, dan wanneer die zelf live wordt beleefd, geruikt, gesmaakt. Een kritische vraag die in me opkwam bij dit glanzende Googleverhaal bleek ook bij iemand uit het publiek te leven, waarover later meer.

Sarah Willis ratelde een mitrailleurvuur aan goede en vaak grappige verhalen af, die vooral bewijzen dat zij als uitvoerend musicus op slimme wijze gebruik maakt van de tegenwoordige toegankelijkheid van hoge-kwaliteit registratiemogelijkheden. Geen geklooi meer met stroperige nationale publieke omroepen en trage radio- en televisieredacties, gewoon hoppa: high res smartphone aan en maar leuke filmpjes maken. Je komt natuurlijk nogal wat interessante musici en dirigenten tegen op tournee als je in dit orkest speelt. Een goed punt dat zij hierbij als extra voordeel benoemt: omdat zij als musicus musici interviewt krijgt ze betere gesprekken, want de musici en dirigenten die zij ondervraagt weten zich onder gelijkgestemden. Geen domme interviewers dus. Een sprankelend verhaal, en een goed voorbeeld van hoe zo’n roestvrijstaal vehikel als het Berliner Philharmoniker door mensen blijkt te worden bemand. Bevrouwd, in dit geval.

 

Luke Ritchie gaf hierna even rap en aanstekelijk een overzicht van de manieren waarop zijn orkest gebruik maakt van hedendaagse technologie. Zelden hoorde ik zo’n tegelijkertijd realistisch en inspirerend verhaal over het inzetten van techniek. Zonder humbug maar met veel passie kwamen de voorbeelden waarop Ritchie aan verdieping van de kennis van klassieke muziek werkt langs. Dat gaat van het plaatsen van de verschillende orkestafdelingen in een verlaten pakhuis, waarbij de bezoeker letterlijk van de ene orkestsectie naar de andere wandelt en dus zo spelenderwijs ervaart wat er zoal speelt in een orkest, en hoe mystiek die uiteindelijke samenklank kan zijn. Tot en met het optuigen van een bus met allerlei installaties waarmee kinderen in probleemwijken kunnen voelen hoe het is om zoiets als stokvoering bij een cello te leren. Tot zijn eigen verbazing bleven zowel de bus als de installaties zelfs in de slechtste wijken geheel vrij van vandalisering en stonden de kids al snel te schreeuwen for more.

Het kan vermoeidheid zijn op deze derde conferentiedag, maar ik werd een beetje sentimenteel van deze Sarah en Luke. Zo vaak hoor je technologische apostelen de wereldrevolutie verkondigen als we onszelf maar geheel overgeven aan de techniek (in memoriam de Arabische revolutie, die door smartphones en social media eenvoudig tot stand zou komen), maar dit panel was nu met recht otra cosa. Dit zijn geschoolde musici die de technologie dienend inzetten, maar wel zelf de regie behouden. En bovendien slimmere vragen kunnen stellen omdat ze echt iets weten.

Tenslotte nog die vraag uit het publiek: natuurlijk doet Google voorkomen alsof zij louter uit humanistische overwegingen bezig zijn met de (dure, denk alleen maar aan de bouw en energiekosten van al die servers) digitalisering van het werelderfgoed. Maar een vraag blijft me dan kwellen: hoe gaat dit beursgenoteerde bedrijf die enorme kosten ooit terugverdienen? De vragensteller uit het publiek bleef hierop doorvragen, want op dit punt liet deze Googlemedewerker het rijkelijk in het vage. Nee, de high-res scans die zij voor de Google Arts and Culture applicatie maken verschijnen niet bij een eenvoudige Googlesearch. Heel vriendelijk stelt Davis dat zijn applicatie wellicht een rol kan spelen bij de promotie en marketing van culturele activiteiten. Maar op het moment dat de vragensteller uit het publiek blijft doorvragen over de blijvende beschikbaarheid van Google’s nobele digitaliseringswerk wijst Davis ineens op de tijd, en is het panel afgelopen. Veelzeggend!